Zamek Kmitów

Przekraczając Lesko - nazywane Bramą do Bieszczad, mija się położony na skarpie ponad Sanem szesnastowieczny zameczek. Zamek został wzniesiony w 1538 roku. Stworzono go po to, by chronić bogaty szlak handlowy prowadzący na Węgry. Zamek jest jednym z symboli Leska.

Rezydencję wzniesiono w stylu późnogotyckim. Kiedy przejęli ją Ossolińscy, przeprowadzono renowację obiektu, dzięki czemu zaczął on przypominać najbardziej znane renesansowe pałace z tego okresu. Pod koniec XVII wieku zamek mógł poszczycić się bardzo bogatą biblioteką z kolekcją ponad 300 ksiąg. Budynek kilkakrotnie zmieniał właścicieli, co wiązało się z jego częstym przebudowywaniem. Podczas najazdów szwedzkich i w trakcie II wojny światowej zamek został niemalże doszczętnie zniszczony. Budowla była wtedy znacznie większa, bogatsza i stanowiła istotny punkt militarny. W czasie Potopu została zniszczona przez Szwedów i nigdy nie odzyskała swojej pełnej chwały.Współczesny zamek składa się z podłużnego, parterowego budynku przylegającego do murów dawnej fortyfikacji, z zachowaną przy nich cylindryczną basztą. Najbardziej okazała jest część mieszkalna zamku, która powstała z nadbudowy wieży mieszkalnej stworzonej przez ród Kmitów. Największą krzywdą dla renesansowego charakteru zamku było jego otynkowanie, mimo iż zabieg ten pozwolił zachować go w odpowiedniej kondycji. Niestety po renowacji nie przypomina już swojego pierwowzoru. Według legendy zamek był regularnie nawiedzany przez Czarną Damę, która rzekomo miała pojawić się w jego murach, wraz z przybyciem tu rodziny Kmitów. Zjawą miała być Anna Kmita, która zginęła w trakcie pożaru budynku, podczas najazdu przeprowadzonego przez króla węgierskiego Macieja Korwina. Przez stulecia władanie nad zamkiem obejmowały rody: Kmitów, Stadnickich, Ossolińskich, Mniszchów, Krasickich. W 1957 roku zamek przejął zarząd KWK „Makoszowy”, a obecnie należy on do Gliwickiej Izby Turystycznej. Dzisiaj w zamku działa hotel wraz z restauracją i kawiarnią. Niegdysiejsza fosa dzieli się na basen oraz korty tenisowe, a na dziedzińcu i w dawnych ogrodach zamkowych stworzono zaciszny park, ładnie skomponowany z obrastającą zamek winoroślą.