Zabytki żydowskie

Lublin jest jednym z najważniejszych i najstarszych ośrodków żydowskich w Polsce.

W literaturze nazywano go Jerozolimą Polski lub Matką Izraela. Pierwsze wzmianki o tutejszych Żydach pochodzą z 1336 roku. W mieście działały talmudyczne uczelnie oraz drukarnie i organy samorządu żydowskiego. Ożywione życie umysłowe przyniosło jednak wewnętrzne tarcia religijne i rozłam spowodowany powstaniem chasydyzmu oraz rozwojem ośrodka religijnego wokół cadyka Jakuba Izaaka Horowica, zwanego Widzącym z Lublina. Po dawnych mieszkańcach pozostało sporo śladów świadczących o ich bytności na tych terenach. Jednym z nich jest Stary Cmentarz Żydowski czynny w latach 1541-1829. Jest to jedna z najstarszych nekropolii żydowskich w Polsce. Zachowało się tu około 60 nagrobków, a wśród nich macewa z 1541 roku - przez niektórych badaczy uważana za najstarszą w Polsce. Uwagę zwraca również grobowiec Widzącego z Lublina, z charakterystyczną kratą. Spośród lubelskich synagog należy wspomnieć o bożnicy Bractwa Tragarzy Zwłok - Chewra Nosim, która powstała w roku 1889, jako dom modlitwy i nauk. Po wojnie aż do roku 1984 był synagogą główną, a obecnie celom religijnym służy już tylko okazjonalnie. W jej części urządzono Izbę Pamięci Żydów z Lublina. W kolejnej synagodze Jesziwie Mędrców - Jeszywas Chachmej przez wiele lat mieściła się lubelska Akademia Medyczna. Obecnie bożnica nalezy do wspólnoty żydowskiej. Budynek powstał, jako siedziba dużej szkoły religijnej Uczelni Mędrców Lublina. Wzniesiono go w latach 1924-1930, dzięki wsparciu finansowemu żydów z Europy i USA. Od 2007 roku pełni rolę głównej synagogi Lublina. W sąsiednich salach przygotowano wystawę opowiadającą o historii jesziwy. Aby upamiętnić miejsca związane z pobytem Żydów w Lublinie i ich często tragiczną historię - wyznaczony został Szlak Pamięci Żydów Lubelskich, który liczy 13 przystanków. Na jego przejście musimy przeznaczyć minimum 3, a nawet 4 godziny. Jest też Latarnia Pamięci, która znajduje się na ul. Podwale i której światło nigdy nie gaśnie.